New Zealand không xa lắm...
Dù đã về lại Việt Nam sau khi thực hiện lời hứa với chính lòng mình về một chuyến đi đến đất nước New Zealand, nhưng trong tôi vẫn còn vẹn nguyên những cảm xúc về một vùng đất gần như tận cùng cực nam trái đất này.

Đâu đó trong tôi vẫn hiện lên những nụ cười, tiếng nói của những người bạn dù thân hay dù mới gặp trong những ngày tôi rong ruổi từ bắc xuống nam ở xứ sở tưởng như xa xôi lắm nhưng lại rất gần...

Đêm hội ngộ...

Đón tôi tại phi trường Auckland là nhạc sĩ trẻ Việt Anh - tác giả của những ca khúc đang rất được các ca sĩ như Tuấn Ngọc, Quang Dũng cùng nhiều ca sĩ hải ngoại và trong nước chọn hát (hiện Việt Anh đang chuẩn bị thi tốt nghiệp khoa Âm nhạc thuộc Đại học Tổng hợp Auckland). Việt Anh không đưa tôi về khách sạn mà đưa thẳng đến nhà Việt Thành - một thành viên của ban nhạc Sài Gòn Boys nổi tiếng một thời ở Việt Nam.

Nhà Việt Thành cũng giống như nhiều ngôi nhà trung lưu khác ở New Zealand, cái khác chính là trước khoảng sân nhà có một hàng tre xanh mướt đón cái nắng mùa hè ấm áp vừa đến ở xứ sở tưởng như lạnh giá này. Biết tôi vừa từ quê nhà sang, Việt Thành và Việt Anh đã "quy tụ" những bạn bè người Việt đang sinh sống và học tập tại đây để hỏi thăm tình hình ở Việt Nam. Do có chút điều kiện (đã sống khá lâu ở New Zealand), nên nhà Việt Thành thường trở thành nơi tụ họp của những du học sinh Việt Nam ở Auckland. Ít ai ngờ trong số khách hôm nay có một gương mặt mà đã gắn liền với phim Đời cát, đó là diễn viên Mai Hoa. Mai Hoa vừa cùng một người bạn đưa một số nghệ sĩ từ quê nhà như:  Quang Dũng, Cẩm Ly, Nhật Tinh Anh, Khánh Ngọc, Băng Châu... sang bên này biểu diễn để gây quỹ ủng hộ đồng bào bị bão ở Việt Nam, sau khi đã có 2 đêm biểu diễn ở Úc. Mai Hoa sạm đen hơn so với khi còn ở Việt Nam và có vẻ hài lòng với đời sống mà mình đã chọn khi theo chồng định cư ở Úc. "Nghe tin Hồng Ánh (diễn viên Hồng Ánh - bạn thân của Mai Hoa, cùng đóng Đời cát và cùng đoạt giải Nữ diễn viên chính và phụ xuất sắc tại LHP châu Á - Thái Bình Dương năm 2000) vừa có một vai diễn rất hay trong một vở kịch Cám ơn mình đã yêu em của đạo diễn Ái Như ở sân khấu IDECAF, em cũng mừng cho Ánh". Lời tâm sự của Mai Hoa cùng tiếng hát thì thầm của Việt Anh về một Ngày hôm qua là thế: "Ngày hôm qua mình đã mơ ước - một ước mơ dẫu bình thường - ngồi bên em hoàng hôn đâu đó rụng rơi" giữa trời đất xa xôi này sao lòng tôi thấy ấm áp lạ lùng. Không ai nghĩ rằng chúng tôi có một cuộc hạnh ngộ - vì một lời hứa giữa những người bạn, ở một nơi gần như tận cùng trái đất này.

Những người trẻ...

...Chia tay những người bạn, tôi bắt đầu làm một cuộc hành trình theo lời mời của ông Tổng lãnh sự New Zealand tại TP.HCM. Thật ra nói chính xác hơn, khi tôi làm hồ sơ xin visa du lịch thì cũng ngay dịp Tổng lãnh sự New Zealand ở TP.HCM có mời một số cán bộ của Bộ Giáo dục và Đào tạo sang để tìm hiểu cơ hội hợp tác giữa Bộ này và các trường đại học ở New Zealand, biết tôi là phóng viên Báo Thanh Niên nên cô Bùi Thị Mộng Trang - Giám đốc phụ trách phát triển giáo dục New Zealand tại Việt Nam của Tổng lãnh sự đã chủ động đưa tôi vào danh sách như một khách mời. Có lẽ đó là điều may mắn để tôi có được những ngày tìm hiểu đất nước này.

Cái bất ngờ lớn nhất với tôi chính là gặp được những bạn trẻ Việt Nam đang làm thạc sĩ, tiến sĩ ở các trường đại học của New Zealand. Ở đâu đoàn chúng tôi đến, ban giám hiệu nhà trường cũng "khoe" vài gương mặt sinh viên và nghiên cứu sinh Việt Nam đang là "cục cưng" của trường. Họ ngồi ngang hàng với ban giám hiệu nhà trường để tiếp chúng tôi. Ở Trường đại học Tổng hợp Massey là Trịnh Bình, 27 tuổi, anh đã là tiến sĩ ngành Computer và anh đã có những giờ trợ giảng với cha anh là tiến sĩ Trịnh Khánh Tước tại đại học này. Bình vẫn nói tiếng Việt giọng Sài Gòn khá lưu loát và vẫn rất lễ phép như đang ở Việt Nam  khi nói chuyện với các thầy cô và các cán bộ của đoàn Việt Nam. Anh cho biết đã mở công ty riêng tại thành phố Palmerston North vì theo anh: "Muốn được tự do sáng tạo". Có lẽ anh sẽ thành công vì anh còn quá trẻ và có quá đủ điều kiện để thực hiện ước mơ của mình.

Khác với Trịnh Bình như là một công dân New Zealand gốc Việt, ở Nguyễn Khuyến Lân - chàng trai mới 24 tuổi đang làm tiến sĩ ở Trường đại học Lincoln (thành phố Christchurch) có một cái gì đó ẩn chứa một khát vọng cho niềm đam mê của mình. Lân từng là học sinh giỏi toán của Thanh Hóa, được học bổng sang bên này anh theo ngành toán ứng dụng. Sau khi đỗ thạc sĩ, anh tiếp tục làm tiến sĩ với một đề tài mà có lẽ bà con vùng bị bão lụt sẽ... rất ủng hộ: đưa toán ứng dụng để dự báo thời tiết, báo bão chính xác hơn. Lân tâm sự: "Em thấy Việt Nam thường bị bão lụt và thiệt hại nặng nề nên em theo ngành này, hy vọng sau này phần nào giúp cho quê nhà trong việc dự báo thời tiết, bão lụt". Lân cho biết, khi bảo vệ xong luận án tiến sĩ chắc chắn sẽ về Việt Namlàm việc. Đó là 2 trong nhiều gương mặt mà tôi gặp, và còn nhiều nữa: Phan Thị Xuân Trang, Phạm Trọng Quang (Đại học Tổng hợp Auckland), Võ  Thế Truyền, Hoàng Cẩm Vân (Đại học Tổng hợp Massey), Nguyễn Thanh Bình,  Trần Phương Nga, Vân Anh (Đại học Victoria - Wellington)... Ở những con người này, tôi thấy được một khát vọng của họ: khát vọng vươn lên cho bằng vai phải lứa với bạn bè thế giới, khát vọng làm giàu cho chính mình và cho quê hương bằng tri thức. Tôi vẫn nhớ như in cái hình ảnh Nguyễn Khuyến Lân nói với Ban giám hiệu Trường Đại học Lincoln là hãy để anh được thuyết trình bằng 2 thứ tiếng Anh và Việt vì "Nói chuyện với các cô chú ở Việt Nam mới sang xin được nói bằng  tiếng Việt cho ấm cúng". Tôi thật sự ấn tượng về cách hành xử của một người trẻ như Lân và hy vọng chính cái nền tảng văn hóa Việt đó sẽ luôn "giữ chân" các bạn trẻ đang có những tương lai rộng mở ở xứ người khi nghĩ về quê nhà!

Và điều ngạc nhiên cuối cùng

Tôi vẫn nhớ như in cái hình ảnh của những: Dolly Seoww, Trish Mobb, Ian Stockwell, Greg Scott, hết lòng vì những thói quen người Việt như chúng tôi. Có lẽ Dolly Seoww (ở Đại học Victoria - Wellington) là người gốc châu Á, nên cô có những cử chỉ và ánh mắt rất thân thiện khi đưa chúng tôi tham quan thủ đô Wellington. Cô cứ hỏi tôi hoài là ở Việt Namcó phải nghề báo ai cũng được đi đây, đi đó như tôi? Tôi nói, đi nhiều lắm và ai cũng có cái mong muốn là đi để thấy mình cần phải học tập nhiều hơn, để thấy mình cần hòa nhập hơn với thế giới. Trish Mobb (ở Đại học Tổng hợp Waikato - Hamilton) thì lại khác. Là phụ nữ nhưng cô gánh vác công việc như một người đàn ông: đưa đón, khuân vác hành lý của chúng tôi lên xe khi chúng tôi còn phải... ngồi họp. Vậy mà lúc nào cô ấy cũng cười và nói là sẽ sang Việt Nam nếu có dịp. Ian Stockwell thì là một hình ảnh thật chuẩn mực của một người làm ngoại giao, từ cách đón đưa ăn uống đến chuyện trang phục. Lúc nào Ian Stockwell cũng lịch lãm trong bộ đồ vest khi đưa đón chúng tôi và luôn tươi cười khi chúng tôi đề nghị những chuyện... trái khoáy, như chuyện ăn đồ Tây phải có... nước chấm và ớt vậy. Nhưng người mà tôi thấy mình yêu đất nước New Zealand nhiều hơn chính là Greg Scott. Tôi cảm nhận anh yêu quê hương Christchurchcủa anh rất nhiều khi dù đoàn chúng tôi đến Christchurch đã là cuối ngày và là cuối tuần, nhưng anh vẫn sắp xếp đưa chúng tôi đi xem... con chim KiWi cho bằng được. Anh nói, đến New Zealandmà không thấy con chim KiWi là xem như chưa đến. Rồi anh đưa chúng tôi đến bảo tàng nghệ thuật của thành phố Christchurchkhi biết tôi là phóng viên văn nghệ. Anh cứ nói hoài hy vọng sẽ được đọc bài viết của tôi trên www.thanhniennews.com khi tôi nói Báo Thanh Niên có trang web tiếng Anh. Tôi nghĩ rằng anh sẽ đọc bài này để hiểu là tôi cũng yêu quê hương tôi - dù còn nghèo, như anh vậy!

Tôi không ngờ rằng cái để lại trong lòng tôi chính là cái khoảnh khắc ra sân bay để về Việt Nam. Từ trung tâm Auckland ra sân bay, hai bên đường không có một bảng quảng cáo nào mà chỉ toàn cây xanh và thảm hoa. Người New Zealand đã "bão hòa" hàng hóa? Những mặt hàng cao cấp đã như một sự hiện diện bình thường trong đời sống của họ, nên không cần quảng bá? (khác với Việt Nam là những con đường từ sân bay về trung tâm "tấc đất là tấc vàng" cho quảng cáo). Tôi cứ thắc mắc hoài, đến khi ra tận sân bay, một người bạn ở New Zealand mới cho tôi một câu trả lời: "Chúng tôi muốn ai khi đặt chân đến đây cũng thấy đất nước này thuộc về thiên nhiên". Vâng, quả là trong tôi vẫn còn nhớ như in những mái nhà tràn ngập hoa và cây xanh ở Christchurchvà Dunedin. Hình như người New Zealandkhông ra khỏi nhà thì phải, bởi một không gian sống như thế thì chắc chắn ai cũng sẽ hát lên bài ca Take me home, country road của John Denver mà thôi. Khi chia tay, Việt Thành có “dúi” vào tay tôi một món quà, nói là quà của thiên nhiên, tôi có mở ra, một lọ EPO – Tinh dầu hoa anh thảo của hãng Good Health New Zealand, tôi mỉm cười cảm ơn anh, anh mỉm cười “Phụ nữ New Zealand đẹp vì nó đấy, chúc Minh Hiền luôn mạnh khỏe và xinh đẹp”. Tôi cũng phải về thôi, đó chính là nơi tôi nói với mọi người rằng New Zealand không xa lắm vì chính sự thân thiện và yêu thiên nhiên của những con người sống ở đất nước tưởng như xa xôi này...